Anasayfa  o  
leti im o  
  Dileriz, Bir ok sevmediginiz rahats zl klar ifal bitkilerle sizi terkeder.
 

 

Koroner arter hastal (KAH) genel bir terimdir ve koroner arterlerin her t rl patolojisini kapsar. KAH yapan ok e itli nedenler tablo 1'de g sterilmi tir. Bunlar i erisinde en s k rastlan lan neden koroner aterosklerozdur(Kire lenme). Koroner arterlerdeki kire lenme kalp kas n n kan perf zyonunu anormal bulgu verecek ekilde azaltm sa, aterosklerotik kalp hastal (ASKH) veya koroner kalp hastal (KKH) diye ad verdi imiz e itli klinik tablolar ortaya kar. Bu anlamda bazen iskemik kalp hastal terimi de kullan lmaktad r. Amerika Birle ik Devletler'inde KKH'na ba l l mler son 20 y lda eskiye g re bir azalma g stermi tir ama koroner l mler halen birinci s radaki l m nedenidir. Y lda yakla k 500 binden fazla ki i bu nedenle lmektedir. Amerikal lar n %3.1'inde (7 milyon) aktif koroner arter hastal vard r. Kuzey Amerika, Avustralya, Bel ika, Finlandiya, Japonya gibi end stri lkelerinde 1960'l y llar n sonlar nda KKH mortalitesinde nemli y kselme olmu , sonradan azalm t r. Rusya, sve ve Do u Avrupa lkelerindeki KKH'na ba l l m oran ise halen artmaktad r.
lkemize gelince, T rk Kardiyoloji Derne i nc l nde 1990 y l ndan beri y r t len al malardan elde edilen sonu lara g re, T rkiye genelinde eri kinlerdeki KKH s kl %3.8 (erkeklerde %4.1, kad nlarda %3.5)'dir. lkemizde yakla k 1.200.000 kalp hastas vard r ve y lda 130.000 ki inin bu nedenle ld tahmin edilmektedir.

Koroner arter hastal nedenleri:
- Koroner ateroskleroz (koroner damarlarda kire lenme)
- Koroner embolisi(koroner damarlar n p ht yla t kanmas )
- Koroner arterlerin ani sinirsel uyar larla kas larak kapanmas .
- Do umsal koroner damar anormalikleri


KORONER ATEROSKLEROZDAK R SK FAKT RLER :

Ateroskleroz geli en ki ilerde baz fakt rlerin genel populasyona g re daha s k bulundu u epidemiyolojik al malardan anla lm t r. Bu fakt rlere risk fakt rleri denilmi tir. Son 20 y lda bu fakt rlerin tan m nda nemli geli meler olmu tur. Risk fakt r kavram , en az bir risk fakt r olan bir ki ide aterosklerotik bir olay geli me ans n n daha fazla veya daha erken olaca g r n kapsar. 65 ya n alt ndaki insanlar n o unda bu risk fakt rlerinden biri veya fazlas bulunur. Birden ok risk fakt rleri varsa aterosklerotik olay daha da h zlanmaktad r. En nemlileri hiperkolesterolemi (kanda kollesterol y ksekli i) ,Hipertensiyon (HT) ve sigara i medir .

Koroner kalp hastal i in risk fakt rleri

Pozitif risk fakt rleri:
- Ya
Erkek > 45 y l
Kad n > 55 y l ve strojen tedavisi almam erken menopoz,
-Uzun s reli do um kontrol hap kullan lmas
- Aile hikayesi: Birinci derecede erkek akrabalarda 55, birinci derecede kad n akrabalarda 65 ya ndan nce infarkt s veya ani l m bulunmas .
- Hiperlipidemi: Total Kolesterol > 200 mg/dl. (LDL-Kolesterol >130 mg/dl).
- Hipertansiyon veya antihipertansif tedavi al yor olmak.
- Sigara i imi
- Diabetes mellitus( eker)
- HDL-Kolesterol < 35 mg/dl olmas .
-Obezite, stress, fizik aktivite azl


Bu fakt rlerin bir k sm nleyici veya koruyucu y ntemlerle de i tirilebilirler. Ya lanma, cinsiyet ve genetik fakt rler ise de i tirilemezler. Y ksek kolesterol d zeyinin d r lmesi, HT'nun tedavisi, sigaran n yasaklanmas ile KKH riski ve l mleri azalt labilmektedir.
Risk fakt rlerinin bir k sm ya lanma ile birlikte oldu undan ya lanma da kompleks fakt rlerden biridir.

C NS YET ve YA : Ateroskleroz uzun y llar i inde geli en bir olayd r ve ya ilerledik e ateroskleroz s kl artar. Erkeklerde 40-45, kad nlarda 50-55 ya tan sonra aterosklerotik olaylar kmaya ba lar. Kad nlar n RT ( strojen tedavisi) almamas , erken menapoz veya uzun s reli do um kontrol hap kullan lmas da riski art r r. Menapozdan nce KKH g r lmesi a s ndan kad n/erkek oran 1/7'dir. Menapozdan sonra bu fark giderek azal r ve 70 ya tan sonra erkeklere e itlenir.


H PERTANS YON: KKH ve serebrovask ler hastal kta nemli bir risk fakt r d r. Kan Bas nc (KB) art na paralel olarak risk de artar. Orta ya grubunda KB 160/95 mmHg'y a t zaman, KB:140/90 mmHg'dan d k olanlara g re KKH insidans 5 misli artabilmektedir. Bu durum her iki seks i in de ge erlidir..

S GARA ME: G nde 1 paket sigara i ilmesi ateroskleroz geli mesini h zland rd gibi, KKH'dan l m oran n da %70 art r r. Sigara i enlerde KKH riski i meyenlere g re 3-5 misli artm t r. Mortalite art i ilen sigara miktar ile orant l d r ve ya lanma ile azal r.Myokard infarkt s ne ba l l m oran kad n tiryakilerde de artm t r ama erkeklere g re daha azd r. Diabetik ve hipertansiflerde sigara i ilmesi ateroskleroz mortalitesini ok daha fazla art r r. Ani l m riski de artar. Sigaran n kesilmesiyle risk olduk a azal r ve 1-2 y l n sonunda i meyenlerin seviyesine ula r.

D ABETES MELL TUS (DM) ( EKER HASTALI I): Diyabetiklerde, DM olmayanlara g re miyokard enfarkt s s kl 2 misli fazlad r. Bu risk gen diyabetiklerde daha fazlad r. Yine diyabetik kad nlarda diyabetik erkeklere g re KKH e ilimi artm t r.

OBES TE ( MANLIK) ve F Z KSEL AKT V TE AZLI I: V cud a rl ideal de erlere g re %30'dan fazla olanlarda KKH g r lme s kl daha y ksektir. Obesite hiperlipidemi, DM ve HT geli mesini kolayla t rabilir. zellikle g bek k sm nda ya lanma tipi obesite ile KKH aras ndaki ili ki daha fazlad r. 50 ya n alt ndaki a r obesite, tek ba na, az da olsa KKH i in risk olu turur.
Framingam al malar , sedanter (fiziksel aktivite azl ) ya ayan bireylerin ani l me daha fazla yatk n olduklar n g stermi tir. Mekanizma tam g sterilemese de fiziksel aktivite azl n n lipid profilini, ya lanmay , KB'n , glukoz tolerans n , kalp damarlar ndaki kapasiteyi k t y nde etkiledi i bilinmektedir. Sedanter ki iler fiziksel aktivitelerini art r rlarsa, risk fakt rlerini azaltma anslar vard r.

D YET: Serum Kolesterol ve LDL-Kolesterol d zeyleri ya al m ile yak ndan ili kilidir. Tuz yenmesi hassas ki ilerde Kan bas nc n art r r. Tekli ve oklu doymam ya lar, bal k ya , lifli g dalar gibi diyet komponentlerinin ateroskleroz geli iminde iyi etkisi oldu u g sterilmi tir.

STRESS ve PERSONAL TE: Fiziksel veya ruhsal streslerin ve s k nt lar n KKH veya ani l m artt rd na dair klinik izlenimler vard r.

H PERL P DEM : Kolesterol (C) ve trigliserid (TG) d zeylerinin kanda tek tek veya birlikte y kselmesine hiperlipidemi (lipid y ksekli i) denir. En nemli risk fakt rlerinden biridir. Plazma lipid d zeylerinin l lmesi hiperlipidemili(lipid y ksekli i olan )kimselerin belirlenmesini sa lar ve b ylece erken aterosklerozu tesbitine ve nleyici tedbirlerin al nmas na yard mc olur.

Koroner Damar Hastal klar (Kalp Krizi/Spazm ) Nas l Olu ur?
Kalbde t pk di er organlar gibi s rekli oksijenlenmeye ve beslenmeye yani kanlanmaya gerek duyar.Kalbin t m ya am boyu kesintisiz al mas n n ilk g vencesi bu kanlanmay sa layan koroner damarlard r.Koroner damarlar n damar sertli i dedi imiz tutulumu kalbin beslenmesini bozarak bir dizi nemli ve bazen hayat tehdit edici olabilen sorunlara neden yola maktad r.
Damar sertli i esas olarak,ya ,baz ba dokusu elemanlar ve kimi d n m savunma h crelerinden olu mu plak dedi imiz yap lar n, damar i duvar n zaman i inde daraltarak kalbe giden kan ak m n k s tlamas ve bazende tamamen kesmesi sonucunu do urmaktad r.
Damar sertli i d nda daha az rastlanan ve benzer kan ak m k s tlamas n ama bu kez farkl bir mekanizma ile yapabilen ve genellikle strele tetiklenen dmar spazm nada de inmeden ge memeliyiz.
Nedeni ne olursa olsun kalbe giden azzalm veya kesilmi kan ak m n n ortak sonucu koroner kalp hastal denen bir dizi hastal n olu umudur.Bunlar: Yaln zca efor srfetme ile g s a r s vb yak nmalar n belirdi i kararl g s a r lar ; kalp krizine evrilme olas l y ksek olan yeni ba lang l veya istirahatde beliren karars z a r lar;kalp krizi ve ani kalp kaynakl l mlerdir.



Kalp krizi o u zaman,kalbi besleyen koroner damarlardaki damar sertli i ile olu mu damar i ten daraltan plaklar n y rt lmas ve bu y rt lman n kan p ht la ma mekanizmas n tetikleyerek damar tam t kamas ile olu ur.

T kanan damar n besledi i alan,yani kalp kas lmektedir.

Pek ok ki ide kalp-damar/koroner hastal klar n ilk belirtisi kalp krizi olabilmektedir.

S kl kla g n i erisinde sabah erken saatlerde ortaya kmaktad r.

G s a r s o unlukla d kemi inin arkas nda geni bir alanda( rne in nokta kadar de il) bask , bas n ,ezici tarzdad r.A r heriki kola,omuza boyun ve eneye,mideye yay laabilmektedir.A r ya terleme, bulant ,halsizlik,kusma e lik edebilir.

Daralm olan koroner damarlar neden g s a r s na neden olur?
V cudun her yerinde o b lgeye kan, dolay s ile de dokunun kullanaca g da maddeleri ve oksijeni ta yan damar sistemleri vard r. Koroner damarlar da kalbin kendisini besler. Kalbi besleyen atar damarlarda daralma veya t kan kl k oldu unda kalp gerekli g da ve oksijeni alamaz. Kalp gere inden daha az besin ve oksijenle al mak zorunda kal r. Fizik yorgunluk, stres ve a r yemeklerden sonra kalbin daha fazla al mas gerekti inden oksijen ihtiyac artar. Daralm olan damar yata oksijen ihtiyac n kar layamaz ve bu g s a r s na neden olur. emaya bakt n zda, koroner damarlar n kalbin d y z n sard n g r r z. Bu damarlar n hepsi a ksa sorun yoktur. Biri veya bir ka n n i hacmi daralm ise g s a r s (anjina) olu ur. E er damar tamamen t kan r ve kan ak m durursa, kalp krizi geli ir.
G n m zde kalp krizinde tedavi yakla m krizden sorumlu damar n p ht eriticiler veya acil koroner angiografi ile t kanan damar n belirlenerek buraya balon angioplasti ve/veya stent uygulamas ile a lmas d r.
KORONER ANJ OGRAF
Koroner anjiografi, zel bir kamera ile kalbinizin atar damarlar n n incelendi i bir r ntgen film ekimidir. lemi kateter laboratuar nda ger ekle tirilir. lemi ger ekle tiren doktorunuz kolunuzdaki veya baca n zda b y k atar damarlar n birine ince k k b k lebilir bir boruyu (katater) yerle tirir. Daha sonra kalbinizi besleyen k k atar damarlar n (koroner damarlar) kt en b y k atar damara (aorta) kadar ilerletir. Daha sonra katater koronerlerin aortaya giri yerlerine yerle tirilerek, koroner arterlerinize, boyal bir madde verilir. B ylece ekilen filmlerde koroner damarlar n z g r nt lenebilir ve hangi b lgelerinde ne kadar darl k oldu u tesbit edilebilir.

Anjiografi doktora hangi bilgileri verir?

Anjiografi koroner arter hastal bulunup bulunmad n g steren en do ru y ntemdir. Damar sertli i nedeni ile koroner arterlerin hangi b lgesinin ne kadar darald n ve / veya t kan n tesbit edebilir. Kalp kateterizasyonu ile kalp kapaklar n n ve duvarlar n n i levlerindeki kusurlar da g sterilebilir. Anevrizma (kalbin bir b l m n n, kalp krizi sonras , d ar do ru bombelenmesi) veya kalp delikleri gibi do umsal kalp hastal kla n n te hisi i in de kullan labilir.

Koroner Kalp Hastal 'ndan KORUNMA :

Ya , cinsiyet, kal t m gibi unsurlardan ka amay z. Kad nlarda menapozu geciktirici ila kullanmak ise (bu ila lar n dolayl olarak KKH olu umunda rol oynamas nedeniyle) sak ncal d r. kinci grup unsurlar de i tirmek ve koroner kalp hastal ndan korunmak ise bizim elimizdedir. Sigara b rak labilir, en az ndan azalt l r.Hipertansiyon tuz kullan m k s tlanarak ve ila larla kontrol edilebilir.Diabet ( eker hastal ) diyet ve ila larla kontrol alt na al nabilir.Alkol ve kahve kullan m azalt lmal d r.De i tirilebilir fakt rler i inde nlenmesi belki de en zor olan strestir. Ki inin kendi iradesi, evre ve ailesinin yard m , gerekirse psikiyatrist ve psikologlar n tedavisi ile stres yenilebilir. S rekli stres alt nda kalan ki iler ncelikle stresin nedenlerini d nmeli, bunlar ortadan kald rmaya al mal veya bunlardan m mk n oldu unca uzak durmal d r.Bir e it kan ya olan kolesterol total (toplam) d zeyinin azalt lmas ve kolesterol n bir alt nitesi olan HDL-Kolesterol d zeyinin art r lmas diyet ve (gerekirse) ila larla sa lanabilir.spor ve egzersiz, akupunktur, bitki aylar , (hekim gerekli g r rse) ila tedavisi ve cerrahi tedavi (ameliyat). Bunlar yap l rken dikkat edilmesi gereken nokta kilolar n yava yava ve uzun zamanda verilmesidir; unutulmamal d r ki h zl verilen kilolar yine h zl bir ekilde yerine gelebilir.Hareketsiz (sedanter) ya amdan m mk n oldu unca ka nmal ; rne in yak n mesafeler i in araba kullanmamal , asans r yerine merdivenleri tercih etmeli, herg n d zenli y r y ler ve egzersizler yapmal d r. Yaln z sporu ya m za ve b nyemize g re yapmal , v cuda a r y klenmemelidir. Gut hastal varsa hekimin verece i ilac d zenli kullamal , protein diyetine uyulmal d r. Hiperkalsemi (kan kalsiyum d zeyinin y ksek olmas ) kan tahlillerinde saptanm sa doktora ba vurmal d r, kontrol alt na al nmal d r.Bayanlar n oral kontraseptif denen do um kontrol haplar n uzun s reli kullanmalar KKH a s ndan sak ncal d r, m mk nse di er do um kontrol y ntemleri kullan lmal d r. Bu ila lar kullan lmadan nce hekime dan mada fayda vard r.

Hastal n Seyri

Koroner kalp hastal nda en ok korkulan olay; koroner damarlardan hi birinin kalp kas n n kanlanmas n (dolay s yla oksijenlenmesini) yeterince sa layamamas , b ylece kalbin kas lamamas ve v cuda kan g nderememesidir. Bu olay halk aras nda kalp krizi olarak bilinen "myokard infarkt s "d r.

Koroner kalp hastal bu safhalara gelinmemesi i in zaman nda te his konulup tedavi edilmelidir; en g zeli ise phesiz, daha hi bu rahats zl klar yokken risk fakt rlerinin belirlenip bunlardan m mk n oldu unca korunmakt r.

zellikle belli bir ya tan sonra d zenli aral klarla kalp muayenesi, tansiyon l mleri ve check-up yapt rmak hayati nem ta r.

KAYNAKLAR:

1.Fuster V. Atherosclerosis-thrombosis and vascular biology. Cecil Textbook of Medicine. Eds. Goldman L, Bennet JC. WB Saunders Company. 21st edition, 2000, 258-296.
2.Theroux T. Angina pectoris. Cecil Textbook of Medicine. Eds. Goldman L, Bennet JC. WB Saunders Company. 21st edition, 2000, 296-303.
3.Sobel BE. Acute myocardial infarction. Cecil Textbook of Medicine. Eds. Goldman L, Bennet JC. WB Saunders Company. 21st edition, 2000, 296-319.
4. ACC/AHA 2002 Guideline Update for the Management of Patients with Unstable Angina and Non-ST-Segment Elevation Myocardial Infarction. J Am Coll Cardiol 2000;36:970-1056.

5. Acute Myocardial Infarction: ACC/AHA Practice Guidelines for the Management of Patients with Acute Myocardial Infarction. J Am Coll Cardiol 1996; 28: 1328-428




 
Copyright 2007 Ermi Attar   
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -   
Desing & Powered : xir