Anasayfa  o  
leti im o  
  Dileriz, Bir ok sevmediginiz rahats zl klar ifal bitkilerle sizi terkeder.
 

 

Guatr nedir?
Tiroit gland n n b y mesine guatr denir. Eri kinlerde tiroidin a rl normalde 20-25 gm'd r. ok b y k guatrlar el veya g zle muayene s ras nda kolayl kla tespit edilebilir. Ancak pheli durumlarda ultrasonografi ile tan konmal d r. Tiroidin eri kinlerdeki normal boyutlar 20x25x50 mm'dir. Ultrasonografide tiroidin derinlik ap n n 25mm zerine kmas guatr olarak de erlendirilir. Ayr ca, ultrasonografik olarak tiroid gland n n vol m bulunduktan sonra bunun 0.52 ile arp m sonucu gram cinsinden a rl kolayl kla hesaplanabilir. zellikle baz kad nlarda boyun yap s nedeni ile tiroit normal olarak ele gelebilir. Dolay s yla her ele gelen tiroit guatr olarak de erlendirilmemeli ancak ultrasonografik l mle kesin tan konmal d r.


Diff z guatr ve nod ler guatr nedir?
Guatr, tiroit bezinin simetrik veya asimetrik olarak diff z (yayg n) b y mesi sonucu veya nod l (bir veya birden fazla) ile birlikte olu abilir. Yayg n olarak tiroit bezinin b y mesi durumuna diff z guatr, nod l i eren guatrlara ise nod ler guatr denir. Diff z guatrlar zaman i inde nod ler guatr haline d n ebilir.



Guatrlar fonksiyonlar na g re ka a ayr l r ve hangi durumlarda g r l r?
Gerek diff z, gerekse nod ler guatrl hastalar fonksiyonel olarak 3 durumda bulunur.

tiroidi : Tiroit hormonlar normal d zeylerdedir

Hipotiroidi : Tiroit hormonlar azalm t r

Hipertiroidi: Tiroit hormonlar y ksektir


Basit guatr nedir?
Tiroit fonksiyonlar bozulmadan ( tiroit) tiroidin simetrik ve asimetrik olarak yayg n b y mesi durumuna basit guatr denir. Bu t r guatrlarda nod l mevcut de ildir.



Diff z guatr hangi hastal klarda g r l r?
Diff z (yayg n) ve tiroit guatrlar :

Basit guatr

Otoimmun guatr (Hashimoto tiroiditi, postpartum tiroidit...)

Diff z ve hipertiroidik guatrlar:

Graves hastal

Sessiz tiroidit

TSH'ya ba l olu an hipertiroidi



Plonjans veya substernal guatr nedir?
Tiroidin b y y p sternum ( iman tahtas kemi i) alt na do ru uzamas durumuna substernal yada plonjan guatr denir. Daha fazla ya l hastalarda g r l r. Genelde nod l i erir. ok defa s k nt ve soluk darl yapt ndan tedavisinde cerrahi giri im gerekir.



Tiroit nod l nedir?
Tiroit nod l tiroit i inde veya zerinde olu an kitlelerdir. Nod ller kistik, solid ve miks durumda olurlar. Kistik nod l, i inde sadece s v olan kaps ll nod llerdir. Solid nod ller h crelerin b y mesi ve o almas sonucu olu ur. Miks nod ller ise i erisinde kistik ve solid b l mleri olan nod llerdir.



Soliter nod l ve multinod ler guatr nedir?
Tiroit i erisinde tek bir nod l mevcutsa soliter nod l, birden fazla nod l mevcutsa multinod ler guatr denir. Soliter nod llerde kanser olma ihtimali daha fazlad r.



Guatr n sebepleri nelerdir?
Hastalar n en s k sorudu u sorular aras ndad r. Guatr olu mas n n ok nedenleri mevcuttur. Bu nedenlere g re guatrlar iki gruba ayr labilir.

Endemik guatr

Sporadik guatr




Endemik guatr nedir? Sebepleri nelerdir?
Bir yerle im b lgesinde %10'dan daha fazla guatr vakas varsa bu yerle im b lgesine endemik guatr b lgesi denir. D nyada ve memleketimizde ok say da endemik guatr b lgesi mevcuttur (mesela Alpler ve Karadeniz b lgesi). Bu b lgelerde guatr olu umuna neden olan de i ik etkenler mevcuttur. Bunlar:

yot eksikli i

Guatrojen maddeler

o Kimyasal maddeler (thiocynate)

o Baz ila lar (lithium)

o Baz mikroplar (eschericia coli)




Endemik guatra neden olan iyot eksikli i ve di er maddeler nas l etki eder?
Daha nce de belirtildi i gibi g nl k iyot ihtiyac ortalama 150mgm civar ndad r. Yenilen ve i ilen g dalarda iyodun 50mgm alt na d mesi hormon retimini azaltacak ve bu da hipofizde salg lanan TSH miktar n art racakt r. TSH miktar n n artmas ise tiroit h crelerinin uyar lmas na ve dolay s yla o almas na yani guatra neden olacakt r.

Baz b lgelerde iyot eksikli i olmamas na ra men endemik guatra rastlanmaktad r. Bu b lgelerde guatrojen denilen baz maddelerin al nmas ile guatr olu ur. Mesela Karadeniz b lgesinde ok t ketilen karalahana bunlardan biridir. Karalahana i inde thioglucoside denilen bir madde mevcuttur. Bu madde v cutta thiocyanate ve isothiocyanete'a ayr larak tiroit hormon yap m n engeller. Baz patates ve fasulye t rleri cynaoglucoside i ermekte ve daha sonra v cutta thiocynata d nerek iyodun tiroiddeki tutulumunu nleyerek hormon olu umunu azaltmaktad r. yot eksikli inde oldu u gibi burda da TSH hormonu tiroidi uyararak guatra neden olur. D nyada imdiye kadar bir ok maddenin ve bakterinin endemik guatra neden oldu u g sterilmi tir.




Sporadik guatr n sebepleri nelerdir?
Bir yerle im b lgesinde %10'dan daha d k guatra rastlan rsa bu b lgede olu an guatrlara sporadik guatr denir. Sporadik guatr nedenleri unlard r:

B y me fakt rleri

Enzim bozukluklar

T m rler

Enflamasyon/enfeksiyon

Kist olu umu

Kanama

Antitiroit ila kullan m




B y me fakt rleri nelerdir?
Genel olarak tiroidin b y mesine yani guatra 3 fakt r etki eder.

TSH (tiroidi uyaran hormon)

TRab (tirotiropin resept r antikoru)

HCG (human chorionic gonadotropin hormonu)



TSH'n n guatr olu umundaki etkisi nedir?
TSH hipofiz bezinde salg lanan ve tiroit hormonlar n n tiroitteki sentezi ve salg s zerine etki eden bir hormondur. Bu hormonunun tiroit gland n uyarmas sonucu tiroit h creleri kanda bulunan iyodu alarak tiroid hormonu retilmesinde kullan r. yot, h cre i erinde bulunan ve tirosin denilen bir madde ile de i ik fermentler yard m ile birle erek tiroit hormonlar (T3 ve T4) retilir. retilen hormonlar follik ller i erisinde depolanarak v cudun ihtiyac na g re kana verilir. Yeterli miktarda retilen tiroit hormonlar TSH'n n hipofizdeki salg lanmas n durdurur. Herhangi bir nedenle tiroit hormon retimi yetersiz duruma d erse ( rne in iyot eksikli i veya ferment bozukluklar nda) TSH salg s bask alt na al namayaca ndan tiroit gland devaml TSH uyar s alt na girer. TSH'n n devaml surette tiroit gland n uyarmas tiroit h crelerinin b y mesine dolay s yla guatr olu umuna neden olur.


TRab resept r antikorunun guatr olu umundaki rol nedir?
TRab (tirotiropin resept r antikoru) Basedow-Graves hastal nda tiroidi uyaran ve hipertiroidiye neden olan bir antikordur. Tiroid zerine TSH'n n etki etmesi i in nce tiroit h creleri zerinde bulunan ve TSH resept r' denilen b lgelere ba lanmas gerekir. TSH resept rlerine ba land ktan sonra tiroit bezini uyararak tiroit hormonlar n n yap m n sa lar. TSH resept rlere ba land ktan bir m ddet sonra metabolize olarak etkisini kaybeder. TRab ise TSH'dan ok daha uzun etkiye sahip antikordur. Bu antikor, devaml surette tiroit hormonlar n n yap m na ve bazen de tiroidin b y mesine neden olur.


HCG nedir? Guatr olu umunu nas l sa lar?
HCG (human chorionic gonadotropin) gebelik s ras nda salg lanan bir hormondur. Normal gebelikte bu hormon etkisi ile tiroit gland nda hafif b y me g r l r. Ancak bazen gebelikte olu an hydadiform mole, choriocarcinoma ve hyperemesis gravidarum gibi patolojik durumlarda HCG'nin a r salg lanmas sonucu guatra ve hipertiroidiye neden olur.


Guatr olu umunda t m rlerin rol nedir?
Tiroit t m rleri kad nlarda %6.4 erkeklerde %1.6 oran nda bulunur. Bir ok tiroit t m r selim (benign) yani iyi huyludur. Tiroit sintigrafisinde g r len so uk (hipoaktif, nonfonksiyonel) nod llerin %5 kadar k t huyludur. ok nod ll guatrlarda (multinod ler) habaset (malignite) ihtimali ok daha azd r.

Genelde tiroit t m rlerinin kesin sebepleri belli olmamas na ra men baz radyasyonlar n hayvan ve insanlarda buna neden oldu u bilinmektedir. Mesela, 1986 y l nda meydana gelen ernobil n kleer reakt r facias nda radyasyonun bu etkisi kesinle mi tir. ernobil radyasyonuna maruz kalan ocuklarda di er ocuklara nazaran ok daha fazla tiroit t m r g r lm t r. Ancak tedavi amac ile radyoiyot verilen hastalarda b yle bir durumun s z konusu olmayaca n unutmamak gerekir.



Guatr olu umunu enflamasyon/ enfeksiyonlar nas l etkiler?
Enflamasyonlarda kanda bulunan lenfositlerin tiroit i ine girmesi sonucu guatr olu ur. Bu duruma tiroidit denir. Memleketimizde en s k g r len tiroiditler Hashimoto tiroiditi ve subakut tiroidit'tir. Tiroiditler daha nce tiroit hastal klar b l m nde anlat lm t r.


Kist olu umunun guatrdaki rol nedir?
Kistler i i s v dolu tiroit nod lleridir. Genelde selim t m rlerin dejenerasyonu sonucu meydana gelir. nce tiroidin uyar lmas sonucu belirli bir b lgede tiroid nod l olu ur. Bu nod l n beslenmesi i in bu geli meye paralel olarak k lcal damarlar ortaya kar. Ancak zaman i inde o alan h creler bu damarlar n yeterince geli ememesi sonucu beslenemez ve lmeye ba lar. len h crelerin yerine di er damarlardan s v s zarak kist olu ur.

Tiroitte g r len bir nod l n tamamen kist mi, yar kist (miks) mi, yoksa solid mi oldu u ancak ultrasonografi ile anla l r. Tam kistlerde kanser olma ihtimali hemen hemen yoktur.



Guatr n belirtileri nelerdir?
Hastalar aras nda en s k sorulan sorulardan biridir. Guatrlar b y kl k ve fonksiyonlar na g re birtak m ikayet ve belirtilere yol a ar.

Genelde basit diff z guatr herhangi bir ikayete neden olmaz.

Guatr hipotirodi veya hipertiroidi ile birlikte bulunursa bu hastal klar n belirtileri ortaya kar. Bu hastal klarla ilgili daha nce geni bilgi verilmi tir.

B y k ve nod ll guatrlar, soluk veya yemek borusu zerine olan bask nedeniyle nefes darl na veya yutma g l ne neden olabilir. Ancak bu durum n rotik hastalarda g r len ve globus histerikus denilen bo azdaki s k ma hissi ile kar t r lmamal d r.

B y k guatrlar, ayr ca boyun toplardamarlar zerine bask yaparak bu damarlar n geni lemesine neden olabilir.

Tiroit gland g nlerce veya haftalarca yava a b y y p k lmesi ve bazen a r l olmas sessiz veya subakut tiroiditte g r l r.

Tiroidin ani olarak b y mesi, a r l ve hassas olmas tiroit nod l i ine kanamada veya ani olarak b y yen tiroit kanserlerinde g r l r.

Otoimm n guatrlarda simetrik veya asimetrik b y me g r lmesi tiroit lenfomas n d nd r r.


Basit guatrlarda tedavi nas l yap l r?
Guatrlar tiroit durumda ise yani tiroit hormonlar normal seviyelerde ise hastada ilk olarak tiroit kanseri olup olmad ara t r l r. Nod ls z yayg n olarak b y m bir guatrda (basit guatr) kanser olma ihtimali yoktur. Basit guatr ok b y k de ilse ve bask yapm yorsa hastan n durumuna g re ila s z veya levotiroksin tedavisi (Tefor, L-Thyroxin veya levotiron) uygulanarak takip edilir. la verilmesinde ama TSH'y bask alt na alarak tiroidi uyarmas n nlemektir. Bu tedavi ekline supresyon tedavisi denir. Nadir olarak nod ls z b y k basit guatrl hastalarda bask nedeni ile cerrahi giri im gerekebilir. Gerekti i takdirde yine b y k basit guatrlar radyoiyot (atom) tedavisi ile k lt lebilinir.



Nod ll guatrlarda tedavi nas l yap l r?
Nod l mevcut olan hastalarda nod l n tek mi yoksa birden fazla m oldu u ara t r l r. Tek nod ll vakalarda kanser olup olmad ara t r l r. Tek nod ll vakalarda kanser ara t r lmas n n nas l yap ld a a da anlat lm t r. Tecr beli hekimler elle muayene s ras nda nod l te his edebilirler. Ancak baz hastalarda sadece muayene ile nod l tan s ve ka nod l oldu unun tespiti zor olabilir. Bu durumda en iyi tan y ntemi tecr beli bir hekimin yapaca ultrasonografidir.

Ultrasonografi, nod llerin tespitinde kolayl kla uygulanan ve hamilelerde bile herhangi bir zarar olmayan bir tan y ntemidir. Ayr ca bu y ntem, Hashimoto tiroiditi ile multinod ler guatr birbirinden kolayl kla ay rabilmektedir. zellikle k sa boyunlu hastalarda tiroit nod llerinin tan s nda elle muayeneden ok daha iyi sonu lar verir.

Muayenede veya ultrasonografide nod l tespit edilmeyen vakalarda tiroit sintigrafisinin yap lmas do ru de ildir. Ancak ultrasonografide Hashimoto tiroiditi ku kusu olan vakalarda tiroit antikorlar yap larak tan kesinle tirilir




 
Copyright 2007 Ermi Attar   
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -   
Desing & Powered : xir