Anasayfa  o  
leti im o  
  Dileriz, Bir ok sevmediginiz rahats zl klar ifal bitkilerle sizi terkeder.
 

 

Ast m Nas l Bir Hastal kt r?
Nefes alma s ras nda atmosfer havas n n solunum olay n n oldu u alveol denilen hava bo luklar na naklini sa layan iletici hava yollar nda daralma, t kan kl k ve buna ba l olarak hava ak m nda zorlukla karakterize bir hastal kt r. Hava yollar nda mikrobik olmayan s re en bir iltihaplanma s z konusudur.

Ast m Allerjik Bir Hastal k m d r?
Ast m her zaman olmasa da olgular n o unda allerjik zeminde geli en bir hastal kt r. Bilhassa ocuklukta ba layan ast m i in bu daha belirgindir. Ancak, Ki inin allerjik tabiatl (atopik) olmas ast m olmas ndan ayr bir eydir. Di er allerjik hastal klar (rinosin zit, konjonktivit, dermatit, rtiker) ast mla birlikte bulunabilir veya bu hastal klar varken ast m olmayabilir. Aksine ast m oldu u halde allerjisi olmayabilir.

Ast m Kimlerde G r l r?
Ast m, erkek-kad n herkeste; ocuk-eri kin her ya ta ve d nyan n hemen her yerinde rastlanan bir hastal kt r.

Ast m S k Rastlanan Bir Hastal k m d r?
Ast ml hastalar n s kl co rafi b lgelere, ya am ko ullar na ve sosyo-k lt rel zelliklere ba l olarak toplumdan topluma farkl l k g stermektedir. Toplumda ya ayanlar n %10'dan daha fazlas nda g r ld bildirilen y reler yan nda %1'den az s kl kla rastlan ld b lgeler s z konusudur. lkemizde de durum ayn d r. Ortalama s kl n %5-6 civar nda oldu u tahmin edilmektedir ki, lkemiz ko ullar nda bu, her 3-4 evden birisinde bir ast ml hastan n ya ad anlam na gelmektedir.

Ast m rsi Bir Hastal k m d r?
Baz hastal klar genetik ge i lidir. Anne veya babadan ilgili genetik kodu alan ki ilerde evresel de i kenler ne olursa olsun hastal k mutlaka ortaya kar. Baz hastal klar ise tamamen evresel ko ullara ba l olarak geli ir. Ast m bu iki grup hastal ktan farkl d r. Hastal n ortaya kmas nda hem genetik yatk nl k hem de evresel fakt rler birlikte rol oynar. Her iki belirleyici de hastal n ortaya kmas nda tek ba na yeterli de ildir.

Ast ml Anne veya Baban n ocuklar Ast ml Olarak m Do ar?
Anne ve babas yada bunlardan birisi ast ml olan ocuklarda ast m g r lme olas l toplunda g r len ast m s kl ndan biraz daha fazla olmakla birlikte, b yle bir ocu un mutlaka ast ml olaca s ylenemez. Ailede ast m vb allerjik hastal klar varsa do acak ocuklar n korunmas amac yla uygun evresel ko ullar n sa lanmas yararl olacakt r.

Hangi evresel Fakt rler Ast ma yol a maktad r?
Ast ma neden olan, ast m geli imine katk da bulunan veya ast ml ki ilerde n betleri tetikleyen e itli risk fakt rleri tan mlanm t r. Bunlardan baz lar ka n labilir, d zeltilebilir durumlard r. T m d nyada, ev tozu akarlar ile evde beslenen kedi gibi hayvanlar; hamamb ce i, kalorifer b ce i gibi ha ereler ve k f mantarlar en s k rastlanan ast m nedenleridir. Polenler (a a , ot, imen), aspirin gibi ila lar ve baz i yerlerinde maruz kal nan mesleki uyar c lar da ast mla sonu lanan allerjik duyarl l n geli imine yol a arlar. Ayr ca sigara duman yla temas, solunum yolu enfeksiyonlar , hava kirlili i, baz g dalar ile bunlara ilave edilen katk maddeleri de bilhassa erken ocukluk d neminde ast m geli imine katk da bulunurlar. Bu nedensel ili ki g steren fakt rlerin t m ne ilaveten iklim de i iklikleri (sisli, ya l , kapal havalar), psikojenik stresler, egzersiz gibi de i kenlerin ise ast ml larda n betleri tetikleyebilir iken ast m olmayanlarda bu y nde etkileri yoktur. Yine sin zit, burunda polipler, yemek borusuna mide asidinin geri ka ak yapmas gibi baz durumlar ast ml larda s k g r lmekte ve hastal n tedavi ve kontrol n g le tirmektedirler.

Meslek le Ast m Aras nda Bir li ki Var m ?
Evet. Ast m bazen bir meslek hastal eklinde kar m za kabilir. En s kl kla f r nc lar, kuaf rler, boyac lar, ift iler, kereste ve mobilya i inde, g da sekt r nde al anlar olmak zere bir ok i kolunda i yeri ortam nda kar la lan baz maddelere ba l olarak ast m geli ir. Yak nmalar n i e girdikten sonra ba lamas , tatil zamanlar nda veya i yerinden uzakta ge irilen g nlerde azalmas , ayn i yerinde birden ok ki ide benzer yak nmalar n g r lmesi meslek ast m n d nd rmelidir. B yle hastalar n meslek de i tirmesi veya ayn i te ba ka bir alanda al mas , maske kullanmas gerekebilir.


ekil III. Ast mla ili kili meslekler

Ast m n Mevsimlerle li kisi
Baz allerjenlerin mevsimle ili kili olarak ortaya kt veya yo unlu unun artt bilinmektedir. Di er baz lar ise her mevsimde sabit olarak bulunurlar. Mevsimsel allerjenler daha ok polenlerdir. Ancak de i en nem ve s gibi iklim ko ullar ndan etkilendikleri i in ev tozu ve k f mantar gibi di er allerjenlerin yo unlu u da mevsimlere g re dalgalanmalar g sterir. Buna ba l olarak allerjik ast ml lar n baz lar nda belirli mevsimlerde yak nmalar artabilir, hatta sadece bu d nemde hastal k ortaya k p daha sonra tamamen normale d nebilir.

Tetik Fakt r Ne Demektir?
Ast ml ki iler o u zaman kendilerini tamamen normal hissederler ve hi bir ikayetleri yoktur. Oysa bazen durup dururken aniden t kanabilirler ve ok zor dakikalar, saatler, g nler ge irebilirler. ikayetlerin ortaya kt bu d nemlere ast m n beti, ata , krizi diyoruz. Baz hastalarda n beti ba latan fakt rler belli iken di er baz lar nda ise bilinemez. rne in o u ast ml ko ma, merdiven kma gibi eforlar s ras nda t kanmaktad r. Sigara, e itli toz kimyasal dumanlar, kokular n solunmas , kalp-tansiyon ve romatizma ila lar ndan baz lar n n kullan lmas , grip vb viral hastal klara yakalanmak, a lama-g lme gibi emosyonel davran lar, ya l im ekli iklim ko ullar gibi bir ok durum ast ml larda n betleri tetikleyebilir. Oysa bunlar n ast m olmayanlarda hatta di er baz ast ml larda ise ayn y nde bir etkileri olmaz. Ast m olanlar n kendileri i in ge erli olan tetik fakt rleri tespit edip bunlardan ka nmalar hastal klar n n tedavisinde ok nemlidir.

B lgemiz Ast m A s ndan Fazla Risk Ta makta m d r?
Nemli, bol ya l ve l man iklimi, zengin bitki rt s nedeniyle yukar da bahsedilen ve en s kl kla ast m nedeni olan ev tozu akarlar , polenler ve k f mantarlar gibi havayla ta nan allerjenler bak m ndan ok elveri li ko ullar ta mas ve sigara i me oranlar n n y ksek olmas nedeniyle Do u Karadeniz B lgesi ast m i in riski fazla bir y re olarak g r nmektedir.

Ast m n Belirtileri Nelerdir?
Ast m o u kez nefes darl ile kendini belli eder. G ste t kanma, ks r k, h r lt l solunum di er rastlanan ikayetlerdir. Her hastada bunlar n hepsi bir arada olmayabilir ve bazen sadece ks r kle veya nefes al p verirken h r lt , h rt eklinde bir ses eklinde belirti verebilir.

Bu ikayetler Mutlaka Ast m Hastal na m Ba l d r?
Hay r. Ast m d nda da bir ok hastal n seyri s ras nda benzer yak nmalar olabilir. ikayetlerin zaman zaman n betler eklinde ortaya kmas ve bir m ddet sonra kendili inden veya tedaviyle tamamen d zelmesi ok tipiktir. Geceleyin, bilhassa sabaha do ru uykudan uyand racak ekilde bu yak nmalar n g r lmesi ast m n karakteristik zelli idir. Yukar da bahsedilen tetik fakt rlerle n betlerin ba lad n n renilmesi te hise ok yard mc olur. Yukar da say lan ikayetlerden bir yada birka na sahip olan ve yak nmalar uzun s r p tekrarlayan ki ilerin mutlaka ast m y n nden bir uzman hekim taraf ndan de erlendirilmesi gerekir.

Ast m m Oldu undan pheleniyorum Ne Yapmal y m?
Ast m tan s ok zor ve zahmetli de ildir. Bu konuda uzman bir hekime ba vurursan z size ast m n z olup olmad n s yleyecektir. Ancak, baz durumlarda ast m te hisi koymak biraz zaman alabilir ve bir s re hekim takibinde kalman z gerekebilir.

Te his in Biyopsi, Kan Vermek, Endoskopi Yapt rmak Gibi Can Yak c lemler Gerekli mi?
Hay r. Ast m te hisi i in can n z yakacak hi bir i leme gerek yoktur. Hekiminiz sizinle konu arak, sizi muayene ederek, solunum fonksiyon testleri yaparak tan koyabilir.

Solunum Fonksiyon Testleri Zor bir test midir?
Asla. Ki inin yapmas gereken; bir a zl k i erisinden bir derin nefes al p, ald nefesi h zl ve g l bir ekilde flemesinden ibarettir. An nda sonu veren, hasta i in hi bir zarar veya risk ta mayan, hemen her yerde uygulanabilir bir i lemdir.

Pefmetre Cihaz Ne e Yarar?
Pefmetre ast m te hisi, ast m n a rl n n tespiti ve tedaviye cevab n de erlendirilmesi, ast m n betlerinin iddetinin l lmesi i in kullan lan basit bir cihazd r. Her ast ml hastan n bir pefmetresi olmal ve kullan mas n hekiminden renmelidir. Bu, hipertansiyonu olan hastan n evinde tansiyon aleti bulundurup kendi tansiyonun kontrol edebilmesi gibi; ast ml hastan n da kendi hastal n izleyebilmesine imkan verir.

Allerjik Deri Testleri Yapt rmal m y m?
Ast m her zaman allerjik bir hastal k de ildir. Deri testleri ise ast m tan s nda de il, sadece allerjik bir deri cevab n n varl durumunda yararl d r. Ast m olan ki ilerin testleri negatif bulunabildi i gibi, deri testleri pozitif bulunan ki ilerde de ast m olmayabilir. Bu nedenle bu testlerin ast m tan s nda yeri yoktur. Sadece tedaviye cevap vermeyen, ataklar kontrol alt na al namayan ast ml larda tetik fakt rlerin tespiti a s ndan gerek duyuldu unda yap labilir. Yoksa gereksizdir.

Erken Te hisin Ast m in Bir nemi Var m ?
Ast m her hastada ayn iddette de ildir. Hafif, orta ve a r olabilir. Hastal n a r formlar nda tedaviye cevap vermeyen de i iklikler s z konusudur. Geri d n olmayan bu patolojilerin ortaya kmamas i in ast m n zaman nda te his edilip, uygun ekilde tedavi edilmesi nemlidir. Ayr ca tedavi edilebilir bir hastal ktan dolay ki ilerin ya am n n s n rlanmamas , verim ve performans n n d memesi ve bazen ld r c olabilen n betlere girmemesi i in hastal n biran nce te his edilip tedaviye ba lanmas en do rusudur.

Ast m Tedavi Edilebilir Bir Hastal k m d r?
Evet. Ast m tedavisi olan, tedaviyle tamamen kontrol alt na al nabilen bir hastal kt r. Ast m tedavisi etkin bir tedavidir ve hasta tedavi ile tamamen normal bir ya am s rd rebilir.

Tedavi le Ast mdan Kurtulabilir miyim?
Tedavi ile ast ml lar normal ya amlar na d nd rmek m mk nd r. zellikle ocuklukta ikayetleri ba layan ast ml lar n bir k sm nda, hastal k eri kin ya larda tamamen iyile ebilmektedir. Ancak daha s kl kla, hastalar hastal klar ile birlikte ya amakta; kendilerine nerilen tedavi ve tavsiyelere uyduklar oranda nemli bir yak nmalar olmamakla birlikte tedaviyi kestiklerinde bir s re sonra daha hafif olarak yeniden ikayetleri ba lamaktad rlar. Nas l ki y ksek tansiyonu olan bir hasta tuzsuz diyete uyup, ila lar n aksatmaks z n ald k a tansiyonu y kselmemekte ancak, bunlara dikkat etmedi inde tansiyonu nas l y kselmekteyse ast ml lar i in de durum benzerdir.

Ast m Tedavim Ne Kadar S recek?
Bu soruya herkes i in ge erli bir cevap vermek m mk n de ildir. Tedaviyle hastal k kontrol alt na al nd ktan sonra tedavi yava yava , basamak eklinde giderek azalt l r ve bazen tamamen kesilebilir. Kesildikten bir m ddet sonra ikayetler yeniden ba larsa tedaviye tekrar ba lanmal d r. Bazen ise uzun y llar, yada devaml olarak ila kullanmak gerekebilir.

Ast m Nas l Tedavi Edilir?
Ast m, hasta hekim ve hasta yak nlar n n (anne, baba, e ve retmen gibi) i birli i ile tedavi edilebilir. Bu i birli i olmaks z n sadece do ru ila lar n re ete edilmesiyle hastal k tedavi edilemez. Tedavi uzun s relidir. Hasta hekimine g ven duymal , tavsiyelerine uymal , ila lar n usul ne uygun ekilde kullanmal , d zenli olarak kontrollerini yapt rmal , sorunu oldu una hekimine kolayca ula abilmelidir. Hastan n mutlaka konunun uzman bir hekimin kontrol nde olmas gereklidir. Hastal k yok hasta vard r zdeyi i ast m i in daha fazla ge erlidir. Sonu almak i in ast m bildi i kadar hastas n da tan yan, mesle ini, ev ve i yeri ko ullar n , almakta oldu u tedaviyi, hastan n ge mi te ya ad klar n , nceki tedavileri ve bunlara al nan cevaplar , hastan n hangi ila lara hangi dozlarda ne oranda yan t verdi ini bilen bir hekimin deste ine ihtiya vard r.

Hasta ve Yak nlar n n Tedavideki birli i Nas l Sa lan r?
Bu hekimin hastas n e itmesiyle elde edilebilir. Hasta e itimi sadece hastal k hakk nda bilgi vermekten ibaret olmay p, hastan n hastal ile ba edebilmesi i in gerekli her t rl bilgi, beceri ve cesarete sahip k l nmas s recidir. Bu s re belirli bir zaman dilimi i inde tamamlanm olmaz. Aksine hasta ile hekimin her g r mesinde ilerleyen, geli en bir olayd r.

Ast ml Hasta Hangi Konularda E itilmelidir?
Ast m nas l bir hastal kt r? Tetik fakt rler nelerdir ve bunlardan nas l korunulabilir? Kriz an nda ne yapmas gerekir? Hangi ila lar , nas l, hangi aral klarla, ne kadar s reyle kullanmas gerekecektir? Ne zaman kontrollere gelecektir? Ne zaman hekimini aramal d r? Sprey ila lar nas l kullanacakt r? Pefmetreyi nas l kullanacakt r? al abilir mi?, Spor yapabilir mi?, Gebe kalabilir mi? T m bu konularda hem bilgilendirilmeli hem de uygulamalar ile beceri kazand r lmal d r. Hastan n hastal na ra men normal bir ya am s rebilece i, krizleri nleyebilece i ve tedavi edebilece i, hastal dolay s yla bireysel ama lar ndan vazge memesi gerekti i konular nda ise cesaretlendirilmelidir.

Tedavi ile ikayetlerimin Ge mesi Yeterli midir?
Her ne kadar hastalar sadece ikayetlerinden kurtulmay ama larlarsa da tedaviden ama bundan ibaret de ildir. Yak nmalar giderip hastay rahatlatan ancak, hastal tedavi etmeyen, ilerlemesini durdurmayan, hastan n akci er fonksiyonlar n normale getirmeyen ve do al, aktif ya am na geri d nd rmeyen bir tedavi hastaya fayda de il aksine zarar vermi olur. nk yak nmalar giderdi i i in hasta kendini iyi olmu hisseder ve are aramay b rak r, do ru tedaviye ba lamak i in zaman kaybetmi olur.

Ast m m Hangi la larla Tedavi Edebilirim?
Bu sorunuza ancak hekiminiz karar verebilir. Hatta bu sorunuzun do ru cevab n bulmak i in hekiminizin sizi muayene edip bir ka kez kontrollerde sonucu g zlemesi gerekebilir. Sizin i in en uygun tedaviyi bulmak zaman alabilir. lk muayene ve kontrolde yeterli sonu al nmayabilir. Bir ast ml hastaya verilen tedavi sizin i in yetersiz, fazla veya zararl olabilir.

Ast ml Kom umun veya Karde imin la lar n Kullanabilir miyim?
Hay r. Bunu yapmamal s n z. nk , ast m ki iden ki iye farkl l klar g sterir. Her hastada tetik fakt rler, e lik eden patolojiler, hastal n a rl farkl d r. Bunlara ba l olarak se ilmesi gereken ila lar farkl olabilir. Kullan lmas gereken ila lar ayn bile olsa dozlar de i ebilir.

Ka T rl Ast m Vard r?
Ast ml hastalar hafif-gelip ge ici, hafif inat , orta ve a r ast m eklinde d rt gruba ayr l r. Her bir grup i in nerilen tedavi ayr d r. Bunlardan ba ka hastalarda: mevsim astmas , meslek astmas , egzersiz ast m , ila astmas gibi nispeten farkl tedavi yakla mlar gerektiren tablolar s z konusu olabilir.

Sprey la lar Kullanmak Zorunda m y m?
Sprey t r ila lar ast m tedavisinde t m d nyada yayg n olarak kullan lmaktad r. Nefes yoluyla hap, urup veya enjeksiyon eklindeki uygulamalara g re daha az miktarda ila kullanarak daha g l etki elde edilebilir ve ayn zamanda ila lar n istenmeyen yan etkilerinden ka nmak m mk nd r. nk , sprey eklinde kullan lan ila sadece hastal n yerle ti i solunum yollar na ula r ve etkisini burada g sterir iken; a zdan veya enjeksiyon eklinde verilen ila , t m v cuda da l p her yerde ve dolay s yla etkili olmas istenmeyen organlarda da (kalp, b brek vb) etkileri g r lebilir. stelik sprey t r ila lar n etkileri al nd ktan sonra dakikalar i erisinde hemen ba lamakta iken; a zdan veya enjeksiyonla verilen ila lar n etkilerinin g zlenmesi i in saatler ge mesi gerekir.

Sprey la lar n Al kanl k Yapt , Ci erleri Kuruttu u Do rumudur?
Hay r. Bilakis hemen yukar da belirtildi i gibi bu ila lar n istenmeyen yan etkileri, ayn ila lar n a zdan al nan veya enjeksiyon eklindeki formlar na g re ok daha azd r. ok daha g venli ila lard r. Bu ila lar n ba ml l k anlam nda al kanl k yapmas s z konusu de ildir.

Sprey la lar G venli midirler?
Evet. T m d nyada uzun y llard r ok yayg n olarak kullan la gelmi ila lard r. Bebek, ocuk ve ya l lar, gebeler, kalp, karaci er ve b brek hastalar gibi ila lar n yan etkilerine daha duyarl ki ilerde -yan etkileri az oldu u i in- bilhassa tercih edilmesi gereken formlard r.

Nefes Yoluyla Al nan Toz eklindeki la lar ile Sprey la lar Aras nda ne Fark Vard r?
Nefes alma s ras nda ilac n solunum yollar na ula t r lmas esas na dayanan t rl la uygulama formu vard r. Bunlar: l l doz spreyler, kuru toz inhalat rler ve neb liz r formlar d r. Her esasta ayn olmas na kar l k, birbirlerinden baz k k farkl l klar da s z konusudur. Kuru toz inhalat rler sprey ila lardan farkl olarak itici gaz i ermezler, ozon tabakas na zararl taraflar yoktur. la d madde i ermediklerinden allerjik ve irritatif yan etkilere rastlanmaz. Kullan mlar daha kolay olup sprey ila lar kullanamayanlarda tercih edilirler.


Sprey la lar Kullanmakta Zorluk ekiyorum, Bunu Nas l A abilirim?
Bu e itimle a labilir. Hekiminizin size bu ila lar n nas l kullan ld n bizzat anlatmas , g stermesi ve size uygulatarak g zetleyip yanl lar n z d zeltmesi gereklidir. Sprey ila ncelikle alkalanmal , kapa kar l p oturur durumda veya ayakta iken ba bir miktar geriye do ru kald r lmal ve nefes verilip akci erlerimiz bo alt ld ktan sonra a zl k k sm a a da t p yukar da olacak ekilde dudaklar a zl k k sm n n evresini bo luk kalmayacak ekilde kavramal ve t p i inden derin, g l ve uzun s reli bir nefes al nmaya ba lanmal d r. Burada nemli olan nefes almaya ba lar ba lamaz gecikmeden ilac n serbestle tirilmesidir. Nefes alma s resinin sonuna do ru veya nefes verme s ras nda yada hen z nefes al nmaya ba lamadan nce ilac n serbestle tirilmesi etkisiz bir kullan m eklidir. lac n a zl ktan p sk r p bo az ve a z duvar na arpmas s ras nda nefes alma eylemi duraklat lmamal d r. Derin nefes alman n sonucunda al nan ila l hava i eride bir s re (10 sn) tutulmal ve nefes hemen geriye verilmemelidir. Nefesi geriye verirken ate e fler, sl k alar gibi veya burundan zorlayarak vermek etkinli i art rmaktad r. Nefes alma ile ilac serbestle tirme aras nda zamanlama ve koordinasyon bir miktar beceri gerektirir. 7 ya ndan itibaren ocuklar n bu i lemi yapabildi i g zlenmektedir.

Bir T rl Becerip Sprey la lar Alam yorum Ne Yapmal y m?
Nefes alma ile ilac serbestle tirme aras nda zamanlama ve koordinasyon gere ini ortadan kald ran yard mc spaser cihazlar (hazneler) geli tirilmi tir. Bunlar hem kullan m kolayla t r rlar, hem ilac n akci erlere ula an etkin dozunu art r rlar, hem de yan etkileri azalt rlar. Bilhassa y ksek doz sprey t r ila kullan lacaksa bu yard mc cihazlar n kullan lmas ok daha yararl d r. Kuru toz inhalat r ila formlar da bu t r sprey ila lar kullanamayan hastalar i in iyi bir alternatif olabilir.

Nebuliz r Nedir?
Neb liz r s v haldeki ilac buhar haline getirip bir maske veya a zl k yard m yla hastan n normal soluk al p vermesi s ras nda ilac n solunum yollar na ula mas n sa layan elektrikli k k cihazlard r. Bilhassa a r kriz halinde, bebek veya k k ocuk, ya l , ajite, bilinci kapal hastalarda bile kullan labilirler. Cihaz n al t r l p maskenin y ze ge irilmesi yeterlidir. Ayr ca ilac almak i in herhangi bir harekete gerek yoktur.


Neb liz r veya Spaserleri Sigorta Emekli Sand ve Kurumlar Kar l yor mu?
E er uzman hekim hastan n tedavisi i in bu cihazlar n kullan m n gerekli g r yorsa bir rapor ile hasta, bunlar s z konusu kurumlardan cretsiz elde edebilir.

Ast m Tedavisinde Kortizonlu la lar Kullan l yormu , Bunlar n Zarar Yok mu?
Kortizon korkusu toplumda yayg nd r. Kortikosteroidler bug nk t pta en ok kullan lan, ok etkili ve faydal ila lard r. Uygun endikasyon, doz, zamanlama ve hekim kontrol alt nda kullan ld klar nda istenmeyen yan etkiler pek g r lmez. zellikle ast ml larda kortizonlu ila lar sprey veya toz halinde solunum yoluyla verildiklerinde bu t r istenmeyen zararl etkiler hemen hi g r lmez ve ok g venlidir.

Kortizonsuz Ast m Tedavisi M mk n De il midir?
Ast m havayollar n n mikrobik olmayan s re en iltihab yla karakterize bir hastal kt r. Tedavide temel yakla m bu iltihab n bask lanmas d r. Kortizon bu y nde en etkili ila lar n ba nda gelmektedir. Kortizon d ila lar n etkileri ise kortizona k yasla ok daha zay ft r. Ancak hafif ast ml larda veya a r olgularda kortizonla birlikte kullan labilirler. Bug nk tedavi bi imine g re orta ve a r ast ml lar n tedavisinde kortizon kullan lmas mutlaka gereklidir. Aksi taktirde hastal k kontrol alt na al namaz ve hasta riske at lm olur. unu yine vurgulamak gerekir ki sprey yada toz formunda verilen kortizon t r ila lar n korkulacak yan etkileri hemen hi yoktur.

A zdan Al nan Hap T r la larla Ast m Tedavi Edilemez mi?
Hafif ast m, efor astmas , polen astmas gibi o u hasta, lkemizde de son y llarda kullan ma giren l kotrien antagonistleri grubu ila larla (Singulair ve Accolate) tamamen kontrol edilebilmektedir. zellikle ocuklarda kullan labilir olmas nedeniyle Singulair, sprey tipi ila lar kullanamayan pop lasyonda kullan m avantaj ve hasta uyumunu art r c bir st nl e sahiptir. Ancak orta ve a r astmal lar n tedavisinde bu ila lar tek ba lar na yeterli olmazlar, ancak gerek oldu unda di er ila larla birlikte kullan labilirler.

Kortizonlu nelerin Tedavideki Yeri Nedir?
Kenakort, Diprospan gibi kortizon i eren i neler veya Prednol, Deltakortil gibi ila lar ast ml hastalar taraf ndan en ok suiistimal edilen ila lard r. Bunlara ba l olarak, i manlama, kemik erimesi, hipertansiyon, kalp yetmezli i, hormon bozukluklar gibi bir ok yan etkiler g r lebilmekte, ayr ca kortizona ba ml l k olu abilmektedir. Bu t r ila lar n ast ml hastalarca -kriz s ras nda hekim kontrol nde verilmesi hari - kullan lmalar do ru de ildir.

Ast m la lar n n Yan Etkileri Nelerdir?
G n m zde ast m n do ru tedavisi i in hekim kontrol nde kullan lan ila lara ba l olarak nemli yan etkiler pek g r lmez. Ancak nadir olarak arp nt , titreme, kas kramplar , seste bo ukla ma, idrar yapmada g l k, mide ikayetleri ve allerjik reaksiyonlar gibi sorunlara rastlanabilir. Sprey tipi ila lar kullan ld ktan sonra bol su ile a z alkalan p bo az gargaras yap larak t k r lmesi nerilir. Kalp hastal , tansiyon y ksekli i, karaci er hastal gibi ba ka hastal klar varsa ve bunlar i in de hasta ila kullan yorsa ast m ila lar yla etkile me olup olmayaca y n nden hekimine dan mal d r.

A Tedavisinin Ast mdaki Yeri Nedir?
Halk aras nda a tedavisi olarak bilinen imm noterapi as l olarak ar sokmalar na ve y lan zehirlenmesine kar etkin bir tedavi bi imidir. T m d nyada standart ast m tedavisi protokolleri aras nda yer almaz. ok zel ko ullarda standart tedaviye cevap al namayan hastalarda denenebilir. A tedavisi:

5 ya ndan k klere ve 40 ya ndan b y klere uygulanmaz.
Orta ve a r ast ml lara uygulanmaz.
Sadece deri testleri ile de il ayn zamanda kanda zel Ig E tipi antikor tayini ile antijen duyarl l saptanmayanlara uygulanmaz.
ki allerjenden daha fazlas na kar duyarl l k oldu unda uygulanmaz.
Hastan n duyarl oldu u antijeden ka nmas m mk n oldu unda uygulanmaz.
Standart tedavi maksimum olarak denenip ba ar s z oldu u g sterilmeden uygulanmaz.
Fakat orta ve a r ast ml larda kullan lmamas gerekti inden, hafif ast ml larda ise standart tedavi hemen her zaman ba ar l oldu undan pratikte ast m tedavisinde a n n yeri yoktur.
A Tedavisinin Herhangi Bir Zarar Var m d r?
Evet. Bu tedavi her yerde her hekim taraf ndan uygulanamaz. Hele muayenehanelerde asla uygulanmamal d r. Ancak yukar da s ralanan ko ullara uyan ok az say da hastaya, as l tedaviler uyguland ktan sonra, b t n riskler g z n ne al narak, uzman doktor denetiminde ve acil durumda hastay ya ama geri d nd rmeye y nelik m dahalenin yap labilece i her t rl donan m ve ekipmana sahip, hastan n suni solunum cihaz na ba lanabilece i tam te ekk ll bir hastanede denenebilir. nk bu tedavi s ras nda allerjik reaksiyonlar ve ast m krizi geli ip l mc l olabilir. Bu nedenle ve etkinli inin ok az olmas dolay s yla, insan sa l na gereken nemin verildi i geli mi Avrupa lkelerinin bir o unda ast ml lara a yap lmaz ve bu bir tedavi y ntemi olarak kabul edilmeyip yasaklanm t r.

A Tedavisinin lkemizde Bu Kadar Yayg n Olarak Kullan lmas n n Sebebi Nedir?
Standart ast m tedavi protokollerinde yeri olmad , geli mi Avrupa lkelerinin bir o unda yasakland , etkinli inin ok zay f oldu u, etki mekanizmas n n bile bilinmedi i ve l mle sonu lanan ciddi yan etkilerinin varl na ra men lkemizde ehliyetsiz ellerde, uygunsuz ko ullarda, standardize edilmemi , zerinde hi bir isim, marka, doz vs yazmayan, kimin taraf ndan nerede haz rland ve ne i erdi i belli olmayan sol syonlar n a ad alt nda hastalara uygulanmas n n tek nedeni maalesef suiistimale a k olmas d r. Y llarca bir mit u runa a olmaya devam eden hastalar vard r.

Baz Hekimler A n n Zarars z Oldu unu ve Her yerde Uygulanabilece ini Hastalar na S yledikleri Hatta bu ekilde Bir Notu Hastalar n Ellerine Yaz l Olarak Verdikleri G r lmektedir. Bu Nas l oluyor?
Bu, ancak hastaya a ad alt nda uygulanan sol syonun a i ermemesi onun yerine kortizon vb bir ila kar m olmas yla m mk nd r. Ger ek a sol syonlar hakk nda b yle g ven ve cesaret vermek m mk n de ildir.

Ast ml lar n Krize Girmesi Normal midir?
Ast Kriz, ast m n kontrol alt nda olmad n g sterir. E er hasta tedavi alm yorsa tedavi edilmelidir. Tedavi alt nda ise almakta oldu u tedavi yetersiz olabilir. Tedavisi g zden ge irilmeli yeniden d zenlenmelidir.

Tedavi Edilmekte Olan Ast ml Hastan n Hi ikayeti Olmaz m ?
Uygun ekilde tedavi edilmekte olan ast ml hastan n da zaman zaman bilhassa tetik fakt rle kar la t nda yak nmalar olabilir. Ancak, hastan n ikayetinin olmas ile kriz ge irmesi ayn ey de ildir. ikayetleri devam ediyor, ilk m dahaleden etkilenmiyor veya k sa s re sonra tekrarl yorsa krizden bahsedilebilir.

Ast m Krizine Girmemek in Ne Yapmal y m?
Daha nceki krizlerinizi ba latan tetik fakt rleri biliyorsan z (sigara duman , efor, deterjan duman , vernik kokusu, aspirin al m vb gibi) onlardan uzak kalmal s n z. Size verilen tedaviyi, ikayetim yok diyerek kendi ba n za kesmemeli veya aksatmamal s n z. Grip vb solunumsal enfeksiyonlardan kendinizi korumal s n z. Her y l eyl l-kas m aylar aras nda bir doz grip a s yapt rman zda yarar var.

Krize Girdi imde Ne Yapmal y m.?
Ventolin, salbulin yada Bricanyl ad yla lkemizde bulunan sprey veya toz formundaki ila lar t m ast ml lar daima yan nda bulundurmal ve yak nmalar ortaya kt nda bu ila lardan kullanmal d rlar. nerilen: ilk bir saat i inde 20 dk ara ile 2-4 puff bu ila lardan solunum yoluyla al nmas d r.

Kriz Ba lad nda Hekime Ne Zaman Ba vurmal y m?
E er ventolin, salbulin veya bricanyl ald ktan sonra yak nmalar n z ortadan kalkar ve bir daha tekrarlamaz ise 24-48 saat s reyle her 4-6 saatte bir ventolin veya bricanyl sprey veya tozu d zenli olarak iki er puff almaya devam etmelisiniz. Bu arada doktorunuzu aray p nceden beri almakta oldu unuz tedaviye ra men bir atak ge irdi inizi anlat p tedavide bir de i iklik yapmak gerekip gerekmedi ini ona dan mal s n z. Ancak ikayetleriniz ba lad ktan sonra ventolin veya bricanyl'i yukar da nerilen ekilde ald n z halde ikayetleriniz d zelmez ise veya d zelmeyi takiben k sa s re sonra yine tekrarlarsa hekime veya hastaneye ba vurmal s n z.

Ast m Krizinin A r veya l mc l Olma Olas l n G steren Kriterler Nelerdir?
ikayetlerin ok iddetli olmas , uzun s rmesi, hastada morarma olmas , nab z say s n n dakikada 120'den fazla olmas ve nabz n d zensizle mesi, tansiyonun d mesi (B y k 90, k k 60 mmHg'dan d k l lmesi), hastan n nefes darl nedeniyle konu urken c mleleri tamamlayamay p kelimeler aras nda soluk al p vermek zorunda kalmas , ancak oturur vaziyette nefes al p yatar vaziyete ge ti inde t kanmas gibi belirtiler krizin a r oldu unu g steriri ve hekim deste ine gereksinim var demektir.

Damardan Aminokardol Ampul Yapt rman n Sak ncas Var m d r?
Evet. Hastalar aras nda s k g r len bu uygulama maalesef tehlikelidir. Bu ila damardan h zl olarak verildi inde tansiyon d mesine, kalpte ritim bozuklu una ve ani l mlere yol a abilir. stelik ast m krizinde ilk tercih edilmesi gereken yada en etkin olan tedavi bi imi de ildir.

Ast m Hastas y m, Spor Yapabilir miyim?
Evet. Efor astmas , astmal lar n o unda var olmas na kar l k d zenli tedavi g ren ast ml lar spor yapabilirler. D nya olimpiyatlar nda yar m ve derece alm ok say da ast ml vard r. Ast m ila lar doping olarak kabul edilmez ve spor ncesi, efor ncesi al nabilirler.

A r Efor ncesi Ast ml lara Hangi la lar Tavsiye Edersiniz?
Efordan 10-15 dk nce ventolin, bricanyl veya tilade, intal gibi sprey ila lar usul ne uygun olarak al nmas o u zaman bir sorun ortaya kmamas i in yeterlidir.

Ast ml lar in zellikle Tavsiye Edilen Bir Spor T r Var m d r?
Y zme sporunun ast ml lar taraf ndan ok daha iyi tolere edildi i bildirilmektedir.

Ast ml y m, Gebe Kalabilir miyim?
Ast ml lar d zenli tedavi ile normal ya amlar n s rd rebilirler. Hi bir anormallik ya anmadan evlenebilir, gebe kalabilir ve do um yapabilirler. Do acak ocuklarda ast m g r lmesi normal pop lasyona g re biraz daha fazla ise de bu fark ok a r de ildir. stelik baz tedbirlerle ve evresel artlar n kontrol yle bu nlenebilir.

Gebelik S ras nda Ast m lac Kullanabilir miyim?
Gebelik s ras nda ast ml lar n yakla k 1/3' n n yak nmalar nda azalma, 1/3' n n yak nmalar nda artma olurken 1/3' nde ise bir de i me olmaz. Ast m tedavisinde kullan lan ila lar n o u gebelikte kullan labilir. Gerek anne ve gerekse do acak bebek i in bir zararl etkileri yoktur. Di er baz lar n n ise vard r. Gebelik planland nda hekiminizle g r erek tedavinizi buna g re yeniden d zenletebilirsiniz.

Nas l Korunabilirim?
Tetik fakt rlerden ka n lmal d r. Bunlar ki iden ki iye de i ir. rne in bir ila veya g da ise kullan lmamal d r. yerinde kar la lan bir madde ise i de i ikli i gerekebilir veya i yerindeki madde yo unlu unu azaltacak nlemler (havaland rma, vakumlu aspirasyon, maske kullan lmas ) al nabilir. Polen astmas nda k ra, a a l k alanlara girmekten ka n lmal d r. Ev tozundaki allerjenleri azaltacak nlemler al nmal d r. En az haftada bir evde dip bucak vakumlu cihazlarla toz al nmas , temizlik yaparken toz kald r lmamas na dikkat edilmesi, hal yerine vinleks t r suni d emelerin kullan lmas , allerjen bar nd rmayan ar af ve k l flar n kullan lmas nerilen tedbirlerdir. Kedi, k pek, ku gibi hayvanlar n ev i inde bar nd r lmamas , y nl , t yl oyuncaklar n yasaklanmas , y n battaniye, yorgan, h rka, kazak yerine sentetik dokuma ve kuma lar n kullan lmas do ru olur. Evde ya ayan hamamb ce i, kalorifer b ce i gibi ha erelerle m cadele edilmesi, parf m, buharla p koku yayan deterjan ve temizlik malzemelerinin kullan lmamas , boya vernik kokular ndan ka n lmas , gerekmektedir. Evde i yerinde sigara i ilmemesi, ocak, soba gibi duman yayan yerlerde aspirat r ve baca sistemlerinin fonksiyonel tutulmas ile ev i i havan n kirletilmemesi gerekmektedir. Kimyasal katk lar i eren haz r g dalardan, ekerleme, ukurlata vb ocuklara y nelik g dalardan ka n lmas gerekir. G r ld gibi b t n bunlar ok zor ve ki inin ya am n ok s n rlayan tedbirlerdir. Ancak bunlar n herkes i in gerekti i s ylenemez. Ki inin duyarl oldu u allerjenler saptam sa sadece bunlardan ka nmak yeterli olur.

Aspirin Kullanmakta Sak nca Var m ?
Evet. Ast ml lar n bir k sm nda aspirin vb baz romatizma ila lar ve a r kesicilere kar duyarl l k vard r. Bu ila lar n al nmas n takiben iddetli krizler ba layabilir. Ast mda kullan labilir olanlar n n tercih edilmesi gerekmektedir.

PEFMETRE Kullan m :
Cihaz n cinsine g re kapak a larak kullan l r hale getirilir. Hareketli ibre en a a pozisyona al n r. Derin bir nefes ald ktan sonra hava ka rmadan cihaz n a zl k k sm dudaklarla s k ca kavran r. Hasta t m g c ile derin ve h zl olarak nefesini a z ndan fler. Takiben ibrenin g sterdi i de er okunur. Bu l m kez tekrarlan r ve en y ksek olan de er izelgeye kaydedilir.

Sprey la lar n Kullan m
lac n kapa kar l r ve birka kez sallan r. Oturur veya ayakta iken ila dik pozisyonda tutulur ve derin bir nefes verildikten sonra, a zl iki dudak aras na al n r. Yava a nefes al rken e zamanl olarak ila p sk rt l r ve bu ekilde maksimum nefes al ncaya kadar devam edilir. Nefes yakla k 10 saniye kadar tutulduktan sonra burundan yava bir ekilde nefes verilerek akci erlerdeki hava bo alt l r. kinci doz 30 saniye kadar bir zaman sonra tekrarlan r.

Hazne - Aerochamber Kullan m
Sprey ila birka kez salland ktan sonra kapa kar l r ve hazneye tak l r. Haznenin a zl iki dudak aras na al n r ve sprey ila bir puf hazne i ine p sk rt ld kten sonra yava ve derin bir nefes al narak ila i e ekilir. Yakla k 10 saniye kadar nefes tutulup, burundan yava a nefes verilir. Sprey ila p sk rt lmeden nefes al p verme manevras iki kez daha aynen tekrar edilir. kinci puf i in 30 saniye kadar beklenir ve bu s re i inde hazne a zdan uzakla t r l r. Hazne haftada bir kez sabun ve su ile y kanmal d r. Acil durumlarda hazne i ine 8-10 puf ila p sk rt l p al n rsa neb liz r cihaz na e de er ila al nm olur.

Turbohaler Kullan m
Alet a zl k yukar gelecek ekilde dik tutulur ve kapa kar l r. Alttaki k s m ileri geri d nd r l r ve t sesi duyulur. Derin bir nefes verildikten sonra a zl k iki dudak aras na al narak, a zdan olabildi ince h zl ve derin bir nefes al n r. Cihaz a zdan uzakla t r l r ve 10 saniye kadar nefes tutulduktan sonra yava a d ar ya flenir.

Diskus Kullan m
Cihaz n a zl zerindeki kapak d nd r lerek a l r. Cihaz n mandal klik sesi duyuluncaya kadar itilir. D ar ya derin bir nefes verdikten sonra a zl k dudaklar aras na al n r ve a zdan derin ve s rekli bir nefes al n r. Nefes 10 saniye tutulduktan sonra yava a d ar ya flenir.

Aerolyzer Kullan m
Cihaz dik tutulur ve a zl k kendi ekseni etraf nda d nd r lerek ila haznesi a l r. Temiz ve kuru bir elle tutularak haz rlanan kaps l ila haznesine konur. Ard ndan geri bir d nd rme hareketi ile a zl k yerine oturtulur. Cihaz n her iki yan nda bulunan mandal ba ve i aret parmaklar aras nda s k t r larak kaps l delinir. Derin bir nefes verildikten sonra a zl k iki dudak aras na al narak h zl ve derin bir nefes al n r. 10 saniye nefes tutulup, yava a d ar ya flenir.

Kaynak:
KT G s Hast Ana Bilim Dal




 
Copyright 2007 Ermi Attar   
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -   
Desing & Powered : xir