Anasayfa  o  
leti im o  
  Dileriz, Bir ok sevmediginiz rahats zl klar ifal bitkilerle sizi terkeder.
 

 

TANIM:
Anemi (kans zl k) pek ok farkl ekilde tan mlanabilen kan rahats zl olarak bilinmektedir. Bu kan rahats zl n k rm z kan h crelerinin fonksiyonlar nda ve say s ndaki anormallik eklinde ifade edebiliriz. K rm z kan h creleriniz k rm z rengini hemoglobinden al r, demir i eri i zengin protein oksijeni ci erlerden v cudun di er b lgelerine ta r. Anemi k rm z kan h crelerinin say s n azaltt nda ya da h crelerin ta yabilece i hemoglobin miktar n azaltt nda v cudunuzun dokular oksijenden yoksun kal r. Oksijen eksikli i tipik anemia t rleri bulgular n retir.Bu anemi bulgular : g s zl k, a r yorgunluk, solgun bir ten, nefes darl , d sensiz kalp at d r. Hatta ok iddetli anemi fel , kalp krizi ve kalp t kan kl na da yol a abilmektedir. Demir eksikli i gibi baz anemi t rleri do rudan kendileri rahats zl yarat rken baz anemilerde ise ard nda dalak b y mesi ya da anti kanser ila lar n n al m yla sonu lanan hemolitik anemia gibi bir hastal k yatmaktad r. Baz anemi hastal klar kolayca tedavi edilebilirken baz lar ise kronik ve hayat tehdit edicidir. Sa da sa l kl yap daki kan h crelerini g r yorsunuz. Ayn bi imde ve b y kl kteki k rm z kan h creleri normal bir b y me ve hemoglobin retimini olu turuyor.

EN SIK RASTLANILAN ANEM T RLER :

Demir Eksikli ine Ba l Anemi :
V cudun yeni hemoglobin oksijen ta yan k rm z h crelerdeki proteini yaratabilmesi i in demire ihtiyac vard r. Eksik demir al m demir eksikli ine ba l anemiye neden olur. Demir eksikli ine ba l anemilerin neredeyse ok nemli k sm baz kronik kanamalar n sonucunda meydana gelir. rne in; burun kanamalar , basur, mide ya da ba rsak lseri, polip, gastroenterital kanser ve a r adet kanamalar gibi... V cut bu a r kanamalar s ras nda y kl miktarda demir kaybeder. Daha az g r lebilen demir eksikli ine ba l anemi demiri emme yeterli mide asiti olmayan daha ya l insanlarda da geli ebilir.

Demire ba l aneminin kendine zel bulgular :
Yiyecek d ndaki eylere istek. rne in; toprak, buz, kire ta , ni asta gibi..
A z kenar nda ve t rnaklarda atlaklar
T rnaklarda bi imsizlik; ka k bi imini almalar gibi..
Tahri olmu dil.

Demir eksikli i anemisinin nedenleri:
Yetersiz demir al m :G dalarla d ar dan al nan demirin yetersizli i halinde olu ur. Sosyo ekonomik d zeyi d k toplumlarda, beslenme al kanl klar yanl olan toplumlarda s k g r lmektedir. Ek besinlere ge ba lama, a r inek s t kullan m bebeklerde anemiye sebep olabilir.Vejeteryan beslenme, yanl uygulanan zay flama rejimleri, yeme bozukluklar da anemiye neden olan sebeplerdendir.

Do umla ilgili nedenler: Premat relik, o ul gebelikler anemiye neden olabilir.

Demir gereksiniminin artt durumlar: lser kanamalar , kad nlarda adet kanamalar gibi akut veya kronik kan kayb ,paraziter enfeksiyonlar, zellikle ya am n ilk y l ve adelosan d nemi gibi h zl b y me d nemlerinde demir gereksinimi artmakta ve anemiler g r lebilmektedir.

Demirin Emilim bozukluklar Kronik ishaller, Kronik enfeksiyonlar ,Sindirim sistemi anomalileri , Malabsorbsiyon sendromu gibi demir emiliminin bozuldu u durumlarda anemi g r lebilir.

G nl k demir gereksinimi ve kayb ne kadard r?
-G nl k demir gereksinimi 1-3 mgr. kadard r. Bunun % 5-10 duedenum ve proksimal ince barsaktan emilir. G nl k kay p 1 mgr d r. Ter, d k , idrar, d k len h creler ile kaybedilir. Gereksinim bebeklik, hamilelik, a r hastal k ve emzirme d nemlerinde artar.

Hangi besinler demir a s ndan zengindir?
- K rm z et, karaci er, bal k, kuru z m ve yumurta sar s demir a s ndan zengin g dalard r. Un, ekmek ve tah llar demir ile zenginle tirilmi olabilir.

Demir eksikli i anemisi d n len hastalarda yap lmas gereken ba l ca tetkikler neler olmal d r?
-Tam kan say m , serum demiri, serum demiri ba lama kapasitesi, transferin saturasyonu, serum ferritin d zeyi, d k da gizli kan ve periferik yaymad r. Tam kan say m nda d k hemoglobin ve hematokrit de eri, kanda d k ferritin d zeyi, kanda total ba lama kapasitesi ve kan kayb n de erlendirmek a s ndan d k da gizli kan g r lebilir.

Tan :
Hekim muayenesi ile birlikte yap lacak kan tahlilleri tan koydurur. Depo demir d zeylerini yans tan serum ferritin d zeyi d m t r.Total Demir Ba lama Kapasitesi artm t r. K rm z kan h crelerinin boyutlar k k ve renkleri azd r. (mikrositer hipokrom).

Tedavi:
Tedavi de en etkili ila demir s lfatt r. 2 ya ndan k k ocuklarda kahvalt dan yar m saat nce g nde bir kez; 2 ya ndan b y klerde ise yemeklerden yar m saat nce g nl k dozun 3 e b l nmesi nerilmektedir.Tedaviye ortalama 3 ay devam edilmelidir.A r demir y klenmesine neden olmamak i in be aydan daha fazla demir kullan lmamal d r.
A zdan demir tedavisinde kullan lan demir formlar demirs lfat, demir glukanat ve demir fumoratt r. Demir tedavisine ba lad ktan iki ay sonra hemoglobin d zeyi normale d necektir, ancak o unlukla kemik ili inde olan demir depolar n doldurmak amac ile tedaviye 6-12 ay daha devam edilmelidir.Damar i erisine veya kas i erisine uygulanabilecek demir ila lar da a zdan al ma dayanamayan hastalarda kullan labilir. Tedavi ile birlikte kan say m iki ay i erisinde normale d necektir.

la kullan l rken dikkat edilecek noktalar nelerdir ?
-En iyi demir emilimi a karn na olmas na ra men pek ok insan buna katlanamaz ve g da ile almak ister. S t ve s tl mam ller demir emilimini engelleyece inden ila ile birlikte al nmamal d r. C vitamini demir emilimini art r rken hemoglobin retiminde de nemli yer tutar. Diyet ile al nacak miktar yeterli olmayaca ndan gebelik ve emzirme d nemi s ras nda kad nlar n yeterli derecede demir almalar gerekir.

Kur un zehirlenmesi:
zellikle sanayile mi toplumlarda zellikle akaryak tta ki kur unun havaya kar mas ile olu an kur un zehirlenmelerinde demir eksikli i anemileri g r lebilmektedir. nlem olarak yiyeceklerin bol su ile y kanmas ve zeri rt l kaplarda saklanmas nerilmektedir.

Bulgular:
Hafif olgularda hafif solukluk d nda herhangi bir belirti vermeyebilir. Sadece yap lan kan tahlilleri ile tan konulabilir. daha a r olgularda i tahs zl k, sindirim bozukluklar , kab zl k, bazen a r l yutma gibi sindirim bozukluklar ortaya kabilir.

T m kans zl klarda g r len arp nt , eforla olu an nefes darl , ba d nmesi, kulak nlamas , halsizlik, abuk yorulma g r lebilir.

Hekim muayenesinde deri ve mukozalarda solukluk, dilde k zarma, kabarc k ve k k atlaklar g r r. A r olgularda a z k elerinde atlaklar ve dalak b y mesi g r lebilmektedir.

Baz hastalarda toprak yeme gibi belirtiler ortaya kabilir.


Aplastik Anemi:
Bu aneminin en ciddi olanlar ndand r. Bu ciddi hastal kta, v cudun kemik ilikleri k rm z , beyaz gibi kan h crelerinden yeterli miktarda retemez. Aplastik aneminin yar ya yak n n nedeni bilinemez. Bilinen nedenler kal tsal kusurlardan radyosyana ve zehirli kimyasal maddelere ya da baz belirli ila lar n etkisine kadar bir alanda yer almaktad rlar. Baz vir sler ve kanserler de bu hastal n alt nda yatan nedenlerden say labilir.

Aplastik aneminin kendine zel bulgular :
S k a olu an enfeksiyonlar
Deri alt nda g r len kan lekeleri
Travma olmaks z n olu an bere ya da r kler
Kendili inden olu an burun, a z, rektum, vajina ve di eti kanamalar
A z, g rtlak, rektumla ilgili lserler

Folik Asit Eksikli ine Ba l Anemi :
V cudun yeterli k rm z h creleri yaratmak i in folik aside ihtiyac vard r. Folik asit olmaks z n k rm z kan h cre retimi d er ve anemi ile sonu lan r. Bu t r anemiler zellikle alkoliklerde ok s k g r l r nk alkol folik asitin emilimini ve metabolizmas n engeller. Di er nedenler ba rsak hastal klar , k t emilim hastal klar , a zdan al nan gebelikten korunma haplar , kanser i in al nan e itli ila lar ve epilepsi.

Folik Asit eksikli ine ba l aneminin kendine zg bulgular :
Bu t r anemiler geni leyen k rm z kan h creleri ile karakterize edilirler ve a a daki unsurlarla sonu lan rlar:

shal
Depresyon
i mi ve k rm z bir dil

Hemolitik Anemi:
ok s k rastlanmayan t rden olan bu anemi v cudun do al art k toplama metabolizmas vakitsizce k rm z kan h crelerini yok etti inde sonu lan r. Sonu olarak, kemik ili i yeni k rm z kan h crelerini normalden 10 kat daha fazla reterek bunu telafi etmeye al r. Bu yeni h creler k k ya da ekilsiz, v cut dokular na oksijeni ta makta yetersiz olan h crelerdir. Hemolitic aneminin nedenleri, dala n geni lemesinden ba kl k hastal klar na, hemoglobin molek lleri ya da zar yap s n n bozukluklar ndan kalan sorunlara kadar pek ok nedenle a klanabilir.(Orak h cre anemisi anormal hemoglobin molek lleri nedeniyle hemolitik aneminin bir t r olarak kabul edilir.) Hemolitik anemi; Zaman ndan nce geli en h crelerin mr k sa oluyor. H crelerin normal b y kl e eri mesini engelliyor ve retimini azalt yor.

Hemolitik Aneminin kendine zg bulgular :
Hemolitik anemi ok say daki k rm z kan h crelerinin k sa bir s rede yok olmas yla olu an hemolitik krizlerin bir i areti olarak kabul edilebilir. Bu t r krizler a a daki ekildedir:

Ate
S rt ve mide a r s
Titremeler
Ba d nmesi
Kan bas nc ndaki nemli bir d
Sar l k ve idrarda koyula ma
Dala n geni lemesinden kaynaklanan anormal a r

K t c l Anemi (Pernicious anemia)Vitamin B-12 eksikli i anemisi:
B-12 vitaminin emilimi i in mide B-12 as l fakt r denilen bir maddeyi salg lamas gerekir. Bu temel fakt r n eksikli i bu nedenle vitamin B-12 eksikli ine neden olur. Kemik ili inin k rm z kan h crelerini retebilmesi i in B-12 vitaminine ihtiyac oldu undan, yetersiz miktar anemiye neden olur. Bu tarz anemiler genelikle hayvan r nlerini yemeyen vejetaryanlarda g r l r.

K t c l aneminin kendine zg bulgular : Bu tarz bir anemi geni leyen k rm z kan h creleriyle (macrocytic anemia) karakterize edilir ve sonu lar :

Eller ve ayaklarda rperme
Bacaklarda, ayaklarda ve ellerde ve spastik hareketlerde duyum kayb
Sar ve mavi renklerle ilgili olarak renk k rl t r
i mi , a r yan ve yanan bir dil
Kilo kayb
Kararm cilt
shal
D zensizlik
Depresyon
Entellekt el fonksiyonlar n azalmas

Orak -H cre Anemisi (sickle-cell anemia):
Afrikal Amerikal larda ayr cal kl olarak g r len bir t r rsi hemolitik anemidir. Bu hastal kta, k rm z kan h creleri h crelerdeki oksijeni azaltan anormal hemoglobin formunu i erir. Sonu olarak, hilal ya da orak eklini al rlar ve dalak, b brek, beyin, kemikler ve di er organlar n kan damarlar ndan rahat a akamazlar. Bu, organlara zarar veren engeller yaratmakla kalmazlar ayr ca hilal ekilleri ile k r c ve dokulara oksijeni ta yamama durumlar s z konusu olur. Sonu anemidir.

Orak h cre anemisinin kendine zg bulgular :
Hemolitik anemi t r olan bu anemi kandaki oksijen miktar n azaltan a a da belirtilen aktiviteleri takip eden krizlerle g ze arpar.

Enerjik egzersizler
Y ksek rak ml yerler
hastal k
Aneminin aniden k t le mesi ---a r , ate ve nefessizlik---bu krizleri i aret eder. Anormal a r ok iddetlidir. Bu krizleri ge iren ocuklar ok iddetli g s a r s ekerler.

Kaynak:
www.planetrx.com




 
Copyright 2007 Ermi Attar   
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -   
Desing & Powered : xir