Anasayfa  o  
leti im o  
  Dileriz, Bir ok sevmediginiz rahats zl klar ifal bitkilerle sizi terkeder.
 

ADET G REMEME: AMENORE

 

TANIM:
14 ya na kadar meme b y mesi, t ylenme gibi sekonder seks karakterlerinin geli memesi veya 16 ya na ra men ilk adetin g r lmemesi veya normal adet g ren kad nda 3 siklus boyunca adet olmamas amenore olarak adland r l r. Hayat nda hi adet g rmemi ise buna primer amenore, daha nceden d zenli adet g ren kad nda adetin kesilmesine de sekonder amenore ad verilir.

NORMAL REME F ZYOLOJ S :
Siklus, son adet tarihinin ilk g n nden bir sonraki adet tarihinin ilk g n ne kadar ge en s redir. Normalde bu s re 28 g n olmas na kar n 21 ile 35 g n aras normalin alt ve st s n rlar d r.
28 g nde bir adet g ren, yani siklusu 28 g n olan bir kad n n ovulasyon (yumurtlama g n ) s kl kla ( art de il) 14. g nd r. Her adetin ilk g n beyinde hipotalamustan salg lanan GnRH adl hormon, hipofizden folik l stimule edici (uyar c ) hormon (FSH) salg s n uyarmaya ba lar. FSH etkisiyle yumurtal klardan birinde yeni bir folik l (yumurta h cresini bar nd ran yap ) olgunla maya ba lar. Bu folik l olgunla t k a strojen hormonu retimi artar, strojen retimi artt k a hipofiz b lgesinden salg lanan luteinizan hormon (LH) miktar artar.
Folik l olgunla t k a giderek i i s v dolu ufak bir kese haline gelir.Folik l yakla k olarak 16- 20 milimetre ap na eri ti inde strojen hormonu da kanda maksimum seviyeye ula r ve bu da LH seviyesinin giderek daha da artmas na neden olur. LH piki (LH' n en y ksek seviyeye ula t an) oldu unda folik l atlar ve i indeki oosit (yumurta h cresi) serbestle erek Fallop t p n n i ine girer.
Folik l atlad ktan sonra " atlama b lgesinde" corpus luteum (sar cisim) ad verilen bir yap olu ur ve bu yap bu defa strojen hormonuna ek olarak progesteron hormonu da retmeye ba lar. Gebelik olu mazsa bu yap n n i levi 14 g nde biter. Gebelik olu tu unda ise gebelik r n n "desteklemek" i in bu yap yakla k 10. haftaya kadar progesteron salg lamaya devam eder. 10. haftadan itibaren "gebelik r n " kendi progesteronunu kendisi retebilecek hale gelir ve g revi devral r.
Uterusun i i endometrium ad verilen bir tabakayla kapl d r. Endometrium strojen etkisiyle kal nla r ve yumurtlama sonras devreye giren progesteron hormonunun etkisiyle d llenmesi muhtemel bir yumurta h cresinin implantasyonu (yerle mesi) ve gebeli in ba lamas i in elveri li duruma getirilir.
Corpus luteumun mr siklus ka g n olursa olsun her kad nda 14 g nd r. Bu s reye yakla t k a corpus luteumun progesteron salg s giderek azal r ve kandaki progesteron iyice azald nda endometrium tabakas deste ini kaybederek "d k lmeye" ba lar. te bu d k lme kanamayla birlikte oldu undan adet kanamas ad n al r.
Corpus luteum mr n n k s tl olmas n n zel bir anlam vard r: 28 g nde bir adet g ren bir kad nda ovulasyon 14. g nde olmaktad r, demek ki kad n rne in 30 g nde bir adet g r yorsa bu kad nda 30-14=16. g n ovulasyon g n d r. Aksine 26 g nde bir adet g ren bir kad nda 26-14=12. g n ovulasyon g n d r.

AMENORE: ADET G REMEME SEBEPLER :

.Asherman sendromu: Ge irilmi k rtajlara ba l olarak rahim i inde yap kl klar olur ve amenore yan nda normal fakat miktar olaarak azalm adetler olabilir.Tedavisi olay n iddetine g re de i ir.
.Geli im Bozukluklar : M llerian agenez olarak da bilinir. Burada geli imsel olarak rahim, t pler ve vajenin st k sm yoktur. Vajen k r bir sonla noktalan r.Over fonksiyonlar normaldir ancak kanama olmaz.
.Androjen Duyars zl , testik ler feminizasyon: Ki i genetik olarak erkektir ancak erkeklik hormonuna kar duyars zl k oldu undan ki inin bat n i inde testisleri olmas na ra men d g r n kad n gibidir.Durum fark edildi inde testisler al nmal d r.
.Turner Sendromu: Ki ide genetik bir bozukluk vard r. 46 yerine 45 kromozom bulunur
.Gonadal agenez: Ki ide overler geli memi tir.
.Resiztant over sendromu: Ki ide over olmas na ra men bu hormonlara kar diren lidir.
.Premat r over yetmezli i: Erken menopoz olarak da bilinir.
.Radyasyon ve kemoterapi: Tedavilere ba l olarak overler fonksiyonlar n yitirir.
.Hipofiz t m r : Hipofiz bezinden kaynaklanan bir t m r nedeni ile hormonal d zen bozulur. En s k prolaktinom g r l r. Burada s t hormonu olan prolaktinom fazla miktarda salg lan r ve bu di er hormonlar n sal n m n bozaca ndan adet d zenini bozar ve k s rl a sebep olabilir. En s k bulgu memelerden kendili inden s t gelmesidir.E er t m r 10 mm 'den b y kse cerrahi gerekebilir. Di er durumlarda ila tedavisi yeterli olur.
.Sheehan Sendromu: Do um sonras kanamaya ba l olarak hipofiz bezinde enfarkt s olur ve hormon salg lanmas bozulur.
.Hipotalamik amenore: Daha ncede belirtildi i gibi stres, z nt , kilo de i imi gibi nedenlere ba L olarak g r l r.

TANI METODLARI:

Gerek primer gerekse sekonder amenore mutlaka ara t r lmas gerek nemli bir durumdur. Amenore ikayeti ile gelen bir kad nda ilk nce hormon testleri yap lmal d r. Burada Tiroid hormonlar , prolaktin ve baz kad nl k hormonlar na bak l r.
kinci ad mda bir progesteron challange test (PCT) yap l r. Bu testte kad na 5 g n s reyle progesteron hormonu verilir ve ila kesilir.1 hafta i inde kanama olur ise v c tta yeterli miktarda strojen var demektir. strojen varl anov lasyon tan s n yani yumurtlama olmamas tan s n koydurur. Gebelik ya da y ksek miktarda erkeklik hormonu varl nda v cutta strojen olmas na ra men kanama olmaz. Anovilasyon tan s konduktan sonra bu te hise y nelik tedavi protokollerinden biri se ilir.
E er PCT ile kanama olmaz ise ya v cutta strojen yetersizdir ya da kanama yollar nda bir t kan kl k vard r. Bunu anlamak i in strojen ve progesteron siklik olarak verilir. Bu tedavi sonucu kanama olursa bir sonraki a amaya ge ilir e er bu tedavi ile kanama olmaz ise t kan kl k d n l r. En s k sebep k rtaj sonras meydana gelen yap kl klard r. Tedavisi cerrahi i lemledir.
Bir sonraki ad m n amac over ya da beyinde ki hormon salg lama merkezlerindeki defekti bulmakt r.Bu durumda gonadotropin ve strojen de erlerine bak l r.Over hormonlar normal ve beyinden salg lanan hormonlar y ksek ise beyinde horman salg layan bir kitle ya da yumurtal klarda yetmezlik s z konusu olabilir. Bu durum son derece nadir g r l r. Premat r over yetmezli i ya da yayg n ad ile erken menopoz son derece nadir g r len bir olayd r ve ba kl k sistemi ile ilgili olabilece i d n lmektedir. Zaman zaman bu durumgeri d n ml olabilir.
Baz durumlarda ise beyinden salg lanan gonadotropin ad verilen hormonlar normal d zeyde bulunabilir ancak bu hormonlar biyolojik olarak inaktif olduklar ndan yumurtal klar uyaramazlar ve amenore ortaya kar.
E er t m tetkikler sonucu bir neticeye var lam yor ise bu durumda hipotalamik amenoreden s z edilir. Bu durumun kesin taan s olanaks zd r. Psikolojik fakt rler, ani stres, z nt , ani kilo kayb , yo un egzersiz, hava de i imi gibi fakt rler bu duruma yol a abilir.

TEDAV :
Konunun tan m ndan ve Amenore sebeplerindende anla ld gibi,Amenore 'nin tedavisi tamamen altta yatan sebebe ba l d r.

KAYNAK: Op.Dr.Rukiye ENG L Kad n Hastal klar ve Do um uzman ,
www.mumcu.com,kad n hastal klar ve do um bilgisi sitesi.




 
Copyright 2007 Ermi Attar   
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -   
Desing & Powered : xir